Na podstawie ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2023r. poz. 901 z późn. zm.) jest przyznawana pomoc w następującej formie:
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 w/w ustawy przysługuje:
- osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 776 zł,
- osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600,
- rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ( np. dla 3 osobowej rodziny kryterium wynosi 3×600 = 1800 zł)
Pomoc społeczna przyznawana jest rodzinom (osobom), które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, m.in. z następujących powodów:
- ubóstwa;
- sieroctwa;
- bezdomności;
- bezrobocia;
- niepełnosprawności;
- długotrwałej lub ciężkiej choroby;
- przemocy w rodzinie;
- bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach wielodzietnych lub niepełnych;
- alkoholizmu lub narkomanii;
- trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego;
- zdarzeń losowych.
Aby móc skorzystać z wyżej wymienionych form pomocy wnioskodawca powinien złożyć podanie o udzielenie pomocy (u pracownika socjalnego ), następnie pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
Zasiłki stałe
Zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje:
- pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Zasiłek stały ustala się w wysokości:
- w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1.000 zł miesięcznie;
- w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100 zł miesięcznie.
Zasiłki okresowe
Zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
- osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Zasiłek okresowy ustala się:
- w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
- w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
- Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między:
- kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;
- kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Minimalna kwota zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 388,00 zł. Ponadto kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.
Zasiłki celowe
Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ta forma pomocy może być przyznana w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pogarszanie się sytuacji życiowej rodzin dotkniętych głównie problemem bezrobocia, przy ograniczonych środkach na wypłatę zasiłków okresowych, powoduje konieczność udzielenia wsparcia w formie zasiłków celowych.
Ustawodawca w art. 41 ustawy o pomocy społecznej przewidział możliwość przyznania pomocy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe – zasiłek celowy specjalny w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Formalności związane ze sprawieniem pogrzebu
Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym zgodnie z art. 17 ust.1 pkt 15 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej należy sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym. Zgodnie z art. 44 wyżej wymienionej ustawy sprawianie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego.
Świadczenia zdrowotne
Na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm.) o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przyznawane jest na okres 90 dni prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Do korzystania z w/w świadczeń na zasadach określonych w ustawie mają osoby inne niż ubezpieczeni, posiadające polskie obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także spełniają kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Najczęściej są to osoby, które z uwagi na zły stan zdrowia nie mogą zarejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy.
Prawo do ww. świadczeń przysługuje od dnia złożenia wniosku lub w przypadku udzielenia świadczenia w stanie nagłym – dnia udzielenia świadczenia.
Wynagrodzenie dla opiekunów prawnych
Wynagrodzenie należne opiekunowi prawnemu z tytułu sprawowania opieki przyznanej przez Sąd, wypłacane jest zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. h ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. Zgodnie z art. 53a powołanej ustawy wynagrodzenie przyznaje się i wypłaca zgodnie z postanowieniem sądu. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie to przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem – art. 106 ust. 3. Udzielenie świadczeń w formie wynagrodzenia za sprawowanie opieki nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania decyzji administracyjnej.